Wacht je ook altijd tot het eind van de maand om te kijken wat er overblijft? En blijft er dan eigenlijk nooit iets over? Je bent niet de enige. De meeste mensen hebben het plan om te sparen, maar komen er gewoon niet aan toe. Er is altijd wel iets dat tussendoor komt. Een etentje hier, een nieuwe jas daar en voor je het weet is je salaris weer op.
Wat nou als je het omdraait? In plaats van sparen wat overblijft, zet je eerst geld opzij en leef je van wat overblijft. Dit noemen ze ook wel “pay yourself first” en het klinkt simpeler dan het is. Tenminste, als je het handmatig moet doen. Gelukkig kan je dit tegenwoordig volledig automatiseren, zodat je er niet meer over na hoeft te denken.
Waarom lukt sparen vaak niet?
Het probleem met sparen is dat het altijd concurreert met leuke dingen. Je hebt 100 euro over en je kunt kiezen: naar de spaarrekening of dat nieuwe spel kopen waar je al weken naar kijkt. De verleiding wint het meestal van de verstandige keuze, dat is gewoon menselijk.
Daar komt bij dat geld op je betaalrekening voelt als geld dat je mag uitgeven. Je ziet het saldo staan en denkt: daar kan ik best wat van gebruiken. Als datzelfde geld op een aparte rekening staat, die je niet dagelijks ziet, voelt het veel meer als “niet van mij”. Dit is geen trucje, dit is hoe ons brein werkt.
Bij mij thuis ging het vroeger ook zo. Aan het eind van de maand keek ik naar mijn rekening en dacht: volgende maand ga ik echt sparen. Maar volgende maand gebeurde precies hetzelfde. Tot ik besloot om het anders aan te pakken.
Hoe werkt automatisch sparen?
Het principe is heel eenvoudig. Je stelt een automatische overboeking in van je betaalrekening naar je spaarrekening. Deze overboeking doe je direct na je salaris, liefst op dezelfde dag of de dag erna. Zo komt het geld nooit op je betaalrekening “beschikbaar” te staan en mis je het ook niet.
De meeste banken bieden dit standaard aan in hun app of internetbankieren. Je kiest een vast bedrag, bijvoorbeeld 100 euro per maand, en een vaste datum. Vanaf dat moment gaat het vanzelf. Je hoeft er niet meer aan te denken, je hoeft geen wilskracht te gebruiken, het gebeurt gewoon.
| Methode | Kans op succes | Moeite |
|---|---|---|
| Handmatig overmaken als je eraan denkt | Laag | Hoog |
| Eind van de maand wat overblijft | Zeer laag | Geen |
| Automatische overboeking na salaris | Hoog | Eenmalig instellen |
Wat je in deze tabel ziet, is eigenlijk logisch als je erover nadenkt. Alles wat je handmatig moet doen, vergeet je of stel je uit. Alles wat automatisch gaat, gebeurt gewoon.
Met hoeveel moet je beginnen?
Dit is een vraag die ik vaak krijg en het antwoord is altijd hetzelfde: begin met wat je kunt missen. Het maakt niet uit of dat 25 euro is of 250 euro, als je maar begint. Je kunt later altijd nog verhogen als je merkt dat het goed gaat.
Een vuistregel die vaak wordt genoemd is 10 procent van je netto inkomen. Bij een salaris van 2500 euro zou dat 250 euro per maand zijn. Maar eerlijk gezegd vind ik dit een beetje willekeurig. Als jij 50 euro kunt missen zonder in de problemen te komen, dan is 50 euro prima. Beter 50 euro per maand sparen dan 250 euro willen sparen en het niet volhouden.
Wat ik zelf doe, is een beetje experimenteren. Ik begon met een bedrag waarvan ik dacht: dit moet lukken. Na een paar maanden merkte ik dat ik het niet miste, dus heb ik het verhoogd. Nu zit ik op een bedrag dat wel voelbaar is, maar niet pijnlijk. Dat is voor mij de sweet spot.
De spaarpotjes methode
Sommige banken bieden tegenwoordig digitale spaarpotjes aan. Je kunt meerdere potjes maken met verschillende doelen. Een potje voor vakantie, een potje voor noodgevallen, een potje voor een nieuwe laptop. Dit werkt voor veel mensen beter dan één grote spaarrekening, omdat je precies ziet waarvoor je spaart.
Bij de ING heet dit Sparen met een Doel, bij de Rabobank heb je Rabo Sparen en bij ABN AMRO kun je Doelsparen gebruiken. De namen verschillen maar het idee is hetzelfde. Je verdeelt je maandelijkse spaarbedrag over verschillende potjes en elk potje heeft een eigen doel en streefbedrag.
Ik heb zelf drie potjes:
- Buffer voor noodgevallen (doel: 5000 euro)
- Vakantie (doel: 2500 euro per jaar)
- Grote aankopen (geen vast doel)
Elke maand gaat er automatisch geld naar deze drie potjes. De buffer heeft prioriteit, dus daar gaat het meeste naartoe totdat die vol is. Daarna schuift het geld door naar de andere potjes. Dit kan je bij de meeste banken ook automatisch instellen.
Afrondingssparen: sparen zonder het te merken
Een andere vorm van automatisch sparen is afrondingssparen. Hierbij wordt elke betaling die je doet, afgerond naar een heel bedrag en het verschil gaat naar je spaarrekening. Betaal je 3,45 voor een broodje, dan wordt er 0,55 euro gespaard. Betaal je 27,80 voor boodschappen, dan gaat er 0,20 naar je spaarrekening.
Dit lijkt misschien weinig, maar het telt verrassend snel op. Als je gemiddeld 3 keer per dag pint en elke keer gemiddeld 50 cent wordt afgerond, spaar je zo’n 45 euro per maand. Zonder dat je er iets van merkt, want het zijn allemaal kleine bedragjes.
Niet alle banken bieden dit aan, maar er zijn wel apps die dit kunnen, zoals Peaks of Bunq. Bij Peaks wordt het afgeronde bedrag zelfs automatisch belegd in indexfondsen. Dat is natuurlijk een stap verder dan sparen, maar het principe van automatiseren is hetzelfde.
Verhoog automatisch bij salarisverhoging
Een slimme truc die ik ergens heb gelezen en sindsdien zelf toepas: als je salarisverhoging krijgt, verhoog dan direct je automatische spaarbedrag met de helft van de verhoging. Krijg je 100 euro netto erbij? Zet dan 50 euro extra naar je spaarrekening.
Het mooie hiervan is dat je nooit went aan het hogere salaris. Je levensstijl kruipt niet omhoog (wat ze lifestyle creep noemen) en je spaargeld groeit automatisch mee. Na een paar jaar van kleine verhogingen merk je dat je ineens honderden euro’s per maand spaart, terwijl je levensstijl nauwlijks is veranderd.
Dit is overigens makkelijker gezegd dan gedaan. De verleiding om die hele salarisverhoging uit te geven is groot. Maar als je de helft meteen wegzet, voordat je eraan went, dan mis je het niet. Tenminste, dat is mijn ervaring.
Wat als je een keer niet kunt missen?
Het kan natuurlijk voorkomen dat je een maand krap zit. De auto moet naar de garage, de wasmachine is kapot, je hebt onverwachte kosten gehad. Wat doe je dan met je automatische spaaropdracht?
Mijn advies: laat hem gewoon staan. Kijk eerst of je het op een andere manier kunt oplossen. Kun je ergens anders op bezuinigen? Kun je een betaling uitstellen? Pas als het echt niet anders kan, zet je de automatische overboeking een maand op pauze.
Het gevaar van steeds maar pauzeren is dat je er een gewoonte van maakt. Eén maand wordt twee maanden, wordt drie maanden, en voor je het weet ben je weer terug bij af. Probeer dus de automatische spaaropdracht als een vaste last te zien, net als je huur of je energierekening. Die betaal je ook elke maand, dus waarom je spaarrekening niet?
De psychologie achter automatiseren
Waarom werkt automatisch sparen zo goed? Het heeft alles te maken met hoe ons brein omgaat met beslissingen. Elke beslissing kost energie. Als je elke maand moet beslissen of je gaat sparen en hoeveel, dan is dat een beslissing die je moet nemen. En beslissingen nemen is vermoeiend, zeker als ze over geld gaan.
Door te automatiseren, neem je de beslissing één keer. Daarna hoef je niet meer na te denken. Het geld gaat vanzelf en jij hoeft niets te doen. Dit wordt ook wel “set and forget” genoemd en het is de reden waarom zoveel mensen hiermee succes hebben terwijl handmatig sparen steeds mislukt.
Er is ook iets dat de status quo bias heet. Mensen hebben de neiging om dingen te laten zoals ze zijn. Als er geen automatische overboeking staat, blijft die er niet. Maar als er wel een staat, blijft die ook staan. Je moet actief moeite doen om hem uit te zetten en die moeite nemen de meeste mensen niet. Dat werkt dus in je voordeel.
Praktisch: zo stel je het in
De exacte stappen verschillen per bank, maar het komt meestal op hetzelfde neer. Je gaat naar je internetbankieren of app, zoekt naar periodieke overboekingen of automatische opdrachten, en maakt een nieuwe aan. Je vult in: van welke rekening, naar welke rekening, welk bedrag, welke frequentie (maandelijks) en welke datum.
Kies als datum de dag na je salaris. Als je salaris op de 25e komt, zet de overboeking dan op de 26e. Zo weet je zeker dat het geld er staat en voorkom je problemen met rood staan.
Begin vandaag nog. Niet morgen, niet volgende week, nu. Het instellen kost je vijf minuten en het levert je over een jaar honderden of duizenden euro’s op. Er is werkelijk geen reden om het uit te stellen.
Tot slot
Automatisch sparen is misschien wel de beste financiële gewoonte die je kunt ontwikkelen. Het kost geen wilskracht, het kost geen tijd en het werkt gewoon. Je toekomstige zelf zal je dankbaar zijn als je over een paar jaar een mooie buffer hebt opgebouwd, zonder dat je er ooit moeite voor hebt hoeven doen.
De enige moeite die je moet doen is het één keer instellen. Vijf minuten nu, voor jarenlang financieel voordeel. Dat lijkt me een goede deal.